Nhà dài (Longhouse) Tà Lài – Không gian văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng bền vững

Tà Lài là địa bàn cư trú lâu đời của đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó Nhà dài (Longhouse) được xem là một biểu tượng văn hóa đặc trưng, phản ánh rõ nét đời sống vật chất, tinh thần và cấu trúc xã hội truyền thống của cộng đồng dân cư nơi đây.
Về mặt truyền thống, nhà dài là không gian sinh hoạt chung của đại gia đình nhiều thế hệ, thể hiện rõ tinh thần đoàn kết, gắn bó của cộng đồng. Kiến trúc nhà dài được xây dựng chủ yếu từ các vật liệu tự nhiên như gỗ, tre, nứa, mái lợp lá, phù hợp với điều kiện tự nhiên và tập quán sinh hoạt của người dân địa phương. Bên trong nhà được chia thành nhiều gian, vừa đảm bảo không gian sinh hoạt riêng cho từng hộ, vừa tạo nên một tổng thể thống nhất, hài hòa. Nhà dài còn là nơi diễn ra các nghi lễ truyền thống, sinh hoạt văn hóa cộng đồng, lưu giữ và truyền dạy các giá trị văn hóa phi vật thể như phong tục tập quán, lễ hội, làn điệu dân ca và nghề thủ công truyền thống.
Nhà dài (Longhouse) Tà Lài. Ảnh: Internet
Nhà Dài Tà Lài được hình thành thông qua Chương trình Quốc gia về phát triển du lịch sinh thái xung quanh các khu bảo tồn ở Việt Nam, với sự hỗ trợ của WWF Đan Mạch (Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên tại Đan Mạch) và WWF Việt Nam. Dự án nhằm góp phần bảo tồn thiên nhiên, nâng cao nhận thức cộng đồng trong việc bảo vệ tài nguyên, đa dạng sinh học, đồng thời gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của người Châu Mạ thông qua các hoạt động du lịch sinh thái gắn với phát triển bền vững.
Du khách khắp nơi tìm về Tà Lài để xem trình diễn các lễ hội của người dân tộc thiểu số nơi đây. Ảnh: Đồng Nai Online
Một trong những điểm nhấn văn hóa đặc sắc tại Nhà Dài Tà Lài là nghề dệt vải truyền thống của người Châu Mạ. Du khách đến đây có dịp mục sở thị quy trình dệt vải thủ công được thực hiện hoàn toàn bằng phương pháp truyền thống, từ khâu se sợi, nhuộm màu bằng nguyên liệu tự nhiên như vỏ cây, lá rừng đến việc tạo hoa văn trên khung dệt. Những hoa văn trên vải phản ánh đời sống sinh hoạt, tín ngưỡng và mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên, thể hiện sự khéo léo và óc thẩm mỹ tinh tế của người phụ nữ Châu Mạ. Các sản phẩm vải dệt không chỉ phục vụ sinh hoạt hằng ngày và nghi lễ truyền thống, mà còn trở thành sản phẩm lưu niệm đặc trưng, góp phần quảng bá văn hóa địa phương.
Các sản phẩm dệt được trưng bày tại Nhà dài. Ảnh: Đồng Nai Online
Bên cạnh giá trị văn hóa, dự án Nhà Dài Tà Lài còn hướng đến mục tiêu cải thiện đời sống của người dân địa phương thông qua việc xây dựng Quỹ Phát triển cộng đồng (Community Development Fund – CDF). Theo đó, một phần nguồn thu từ hoạt động lưu trú của du khách được trích đóng góp vào Quỹ CDF hằng tháng. Nguồn quỹ này được sử dụng để hỗ trợ cộng đồng dưới hình thức cho vay không lãi suất, tạo điều kiện cho các hộ gia đình phát triển kinh tế, nhất là trong lĩnh vực chăn nuôi gia súc, gia cầm, cải thiện sinh kế và tham gia các hoạt động cộng đồng. Qua đó, góp phần nâng cao thu nhập, ổn định đời sống và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng dân cư.Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa văn hóa – du lịch, dự án Nhà Dài Tà Lài còn hướng đến mục tiêu hỗ trợ và cải thiện đời sống của người dân địa phương thông qua việc xây dựng Quỹ Phát triển cộng đồng (Community Development Fund – CDF). Theo cơ chế hoạt động, một phần nguồn thu từ hoạt động lưu trú của du khách tại Nhà Dài Tà Lài được trích đóng góp vào Quỹ CDF hằng tháng. Nguồn quỹ này được sử dụng để hỗ trợ cộng đồng dưới hình thức cho vay không lãi suất, tạo điều kiện cho các hộ gia đình phát triển kinh tế, đặc biệt trong các lĩnh vực chăn nuôi gia súc, gia cầm, cải thiện sinh kế và tham gia các hoạt động công cộng. Qua đó, góp phần nâng cao thu nhập, ổn định đời sống và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng dân cư.
Hiện nay, Nhà Dài Tà Lài không chỉ là điểm đến văn hóa mang tính trải nghiệm, mà còn là minh chứng cho mô hình du lịch cộng đồng hiệu quả, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển. Việc duy trì và phát huy giá trị của Nhà Dài Tà Lài đã và đang góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, bảo tồn di sản văn hóa truyền thống, đồng thời tạo sinh kế bền vững cho người dân, hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. 
Quét mã Qr đề xem bản đồ di chuyển:
 

Tác giả: UBND xã Tà Lài